Vier vragen aan...

Jack Hopmans 

Ruim 45 jaar lang stonden zijn werkdagen in het teken van het bewaken van de waterkwaliteit, zowel op locatie als in het veld. Nu is het tijd voor ontspanning; Jack Hopmans gaat met pensioen. Voordat hij zijn meetapparatuur aan de spreekwoordelijke wilgen hangt, neemt hij ons aan de hand van vier vragen mee in zijn carrière. Klik op de vraag om Jack's antwoord te lezen. 

Jack's loopbaan in een notendop

Jack’s loopbaan in een notendop

Het begon allemaal toen Jack in 1978 voor zijn mbo-opleiding stageliep bij een van de rechtsvoorgangers van Aqualab Zuid (AQZ). Zijn tweede stage mocht hij al direct combineren met een vaste aanstelling: vanaf 1 februari 1979 ging hij aan de slag als stagiair én laborant analist op het destijds gloednieuwe oppervlaktewaterstation in Zevenbergen.


Nooit uitgeleerd

Deze locatie bleek niet alleen een praktische leerschool voor Jack, maar ook een ware broedplaats voor nieuwe ontwikkelingen. In de avonduren volgde de duizendpoot de ene na de andere hbo-studie en zo vergaarde hij een breed scala aan kennis en vaardigheden. Waardevolle bagage waar hij de rest van zijn loopbaan nog veel profijt van zou hebben.


Maatwerkoplossingen

In de jaren die volgden, doorkruiste Jack heel zuidelijk Nederland om met zijn expertise nieuwe (drink)locaties op te starten en onderzoek in het veld te verrichten. Van onthardingsinstallatie tot ozoninstallatie, saai werd zijn werk nooit. Was er ergens een probleem of werd er een onverklaarbare meetwaarde aangetroffen in het water? Jack sprong in zijn auto en bedacht voor ieder vraagstuk een passende oplossing. De laatste jaren in de functie van Adviseur Technologie bij de Buitendienst van AQZ.


Over de grenzen

Jack’s brede kennis en vaardigheden brachten hem ook buiten de Nederlandse grenzen. Rond de eeuwwisseling verbleef hij 12 dagen in Soedan, waar hij namens de organisatie Aqua4All bijdroeg aan de ontwikkeling van drinkwatervoorzieningen. Tijdens een later bezoek van een Soedanees aan het lab in Nederland, legde hij persoonlijk uit hoe ze met de geschonken laboratoriumapparatuur zelf metingen konden uitvoeren. Een mooie en waardevolle herinnering.

1

Welk onderdeel van je werk vind je het leukst?

2

Op welke ontwikkeling waaraan je hebt meegewerkt ben je het meest trots?

3

Hoe heb je de samenwerking met opdrachtgevers ervaren?

4

Welk advies zou je willen meegeven aan jonge collega’s van de buitendienst?

Welk onderdeel van je werk vind je het leukst?

‘Dat is zonder twijfel het ontwikkelen van nieuwe analysemethoden en het toepassen van zelfbedachte technieken. Ik hou ervan om praktisch te werk te gaan, maar daarbij wel de theorie als basis te gebruiken. Dus als er een vraagstuk op mijn pad komt, ga ik eerst eens even rustig nadenken. Vervolgens pak ik mijn oude schoolboeken erbij om mogelijke verklaringen of verbanden te zoeken. Dan kan het leukste deel beginnen: het creëren van een oplossing.'


'In de onderzoeksfase breng ik dan vaak wat meer tijd op het laboratorium door, maar zodra de basis voor mijn oplossing klaar is, ga ik op pad om het op locatie te testen en verder te ontwikkelen. Want een dagje op het lab is prima, maar ik ben het meest in mijn element als ik op locatie of in het veld aan het werk ben.'


'Een praktisch hulpmiddel dat ik mede heb bedacht en ontwikkeld, is de meetkoffer. Dat is een volledige kit, voorzien van een zuurstofmeter, geleidbaarheidsmeter en pH-meter, waarmee je op locatie alles binnen handbereik hebt om de meest voorkomende analyses uit te kunnen voeren. Inmiddels gebruiken niet alleen mijn collega’s van de Buitendienst de meetkoffer, maar heeft onze opdrachtgever Brabant Water deze ook aangeschaft voor hun medewerkers. Dat maakt me trots, dat zo’n oplossing ook buiten onze club wordt gebruikt.’

Op welke ontwikkeling waaraan je hebt meegewerkt ben je het meest trots?

‘Dat is denk ik toch wel de ‘Nieuwe kookproef’. In de jaren 80 ontwikkelde Kiwa een kookproef waarmee de mate van kalkafzetting kon worden vastgesteld. Deze methode was een complexe, tijdrovende en dure meting en werd vanwege de hoge apparatuurskosten alleen bij Kiwa uitgevoerd. Dit belemmerde het grootschalig en routinematig inzetten van de meting. Tijd voor een betere oplossing vonden wij.’


Jack was een van de grondleggers van de Nieuwe kookproef; de doorontwikkeling van een eenvoudiger en betaalbaarder alternatief voor de bestaande kookproef. Niet zonder trots vertelt hij: ‘Je duikt in de boeken en broedt op mogelijke aanpassingen in de methode of alternatieve opties om tot een goede analysetechniek te komen. Toen we dit eenmaal gevonden hadden, begon het spannende stuk; maak aantoonbaar dat het werkt, maak het reproduceerbaar. Samen met andere labs uit Nederland en later ook België zijn we toen bij elkaar gekomen om de Nieuwe kookproef te valideren. En met succes: in september 2004 was het validatierapport een feit. Sindsdien wordt deze methode niet alleen in Nederland, maar ook in België en Duitsland toegepast. Onlangs kregen we nog een vragen van een universiteit en waterleidingbedrijf in Denemarken over de Nieuwe kookproef.’

Wat is de Nieuwe kookproef?

De Nieuwe kookproef

Bij de Nieuwe kookproef wordt water in een erlenmeyer 20 minuten opgewarmd en 5 minuten gekookt. Nadat het water is afgekoeld, wordt het gefiltreerd (0,45 µm) en wordt het calciumgehalte gemeten. Er wordt ook een deelmonster met water gefiltreerd over een heel fijn filter van 0,05 µm, voordat het wordt gekookt. Zo worden de microkristallen uit het water gehaald. Het verschil in het gehalte aan calcium tussen wel en niet vooraf gefiltreerd water, vormt de kalkafzetting door microkristallen.

Hoe heb je de samenwerking met opdrachtgevers ervaren?

‘In al die jaren heb ik natuurlijk veel wisselingen meegemaakt en heel wat gezichten de revue zien passeren. Maar over het algemeen heb ik altijd fijne samenwerkingen gehad met zowel de drinkwaterbedrijven als met onze andere opdrachtgevers. Je bouwt in zo’n lange periode toch een band op met elkaar.'


'Het is leuk dat ook opdrachtgevers mij vaak wisten te vinden. Regelmatig werd ik gebeld met de vraag of ik mijn licht kon laten schijnen over een vraagstuk. Het is leuk om dan in samenwerking met de klant tot een passende oplossing te komen.'


'Doordat wij niet alleen voor waterbedrijven werken, kom je ook bij allerlei andere organisaties over de vloer. Zo heb ik veel ziekenhuizen bezocht om daar alle benodigde metingen te verrichten bij de ingebruikname van installaties voor nierdialyse. Maar ook chemische bedrijven en zwembaden bezocht ik regelmatig. Het persoonlijke contact maakt dit werk zo leuk.’

Welk advies zou je willen meegeven aan jonge collega’s van de buitendienst?

‘Blijf leren en ontdekken. Het is fijn om een goede theoretische basis te hebben om op terug te vallen, maar ook tijdens je loopbaan leer je iedere dag weer bij. En dat doe je vooral door te doen. Krijg je een vraag? Nee is geen antwoord. In ieder geval niet direct. Neem je tijd, laat de vraag rustig bezinken en bekijk het probleem eens vanuit verschillende invalshoeken. Vaak is er meer mogelijk dan je in eerste instantie denkt. Bespreek het met collega’s, pak er eens een oud studieboek bij en maak vooral gebruik van je creatieve geest. Linksom of rechtsom is er eigenlijk altijd wel een oplossing voor ieder probleem. En het geeft enorm veel plezier en voldoening als jij met een goede aanpak op de proppen komt.'

“Linksom of rechtsom is er eigenlijk altijd wel een
oplossing voor ieder probleem.”

'En zie je mogelijkheden om verbeteringen door te voeren in processen? Laat van je horen. In de praktijk kan je tegen zaken aanlopen waar de collega’s op kantoor of het lab soms geen weet van hebben. Jouw stem is belangrijk en slechte ideeën bestaan niet.’